Depo raf sistemleri çoğu işletmede yalnızca bir depolama ekipmanı olarak görülse de aslında yük taşıyan mühendislik yapılarıdır ve kullanım sırasında güvenliğinin izlenmesi gerekir. Avrupa’da ve Türkiye’de bu güvenliğin nasıl sağlanacağını tanımlayan temel doküman TS EN 15635 raf sistemi kontrol standardıdır.

Bu standart; rafların kurulumu değil, kullanım sürecindeki güvenliği, denetimi, hasar sınıflandırmasını ve sorumluluk paylaşımını düzenler. Özellikle lojistik merkezleri, üretim tesisleri ve yüksek raflı depolarda güvenli işletmenin temel referansıdır.

Bu yazıda TS EN 15635 standardının kapsamını, işletmelere getirdiği yükümlülükleri ve sahada nasıl uygulanması gerektiğini teknik açıdan detaylı şekilde ele alıyoruz.

TS EN 15635 Standardı Nedir?

TS EN 15635, Avrupa standardı olan EN 15635:2008’in Türkiye uyarlamasıdır ve raf sistemlerinin kullanım sırasında güvenli işletilmesini düzenleyen bir raf sistemi güvenlik standardıdır.

Standart şu başlıkları kapsar:

• Raf sistemlerinin güvenli kullanım kuralları 
• Raf sistemi periyodik kontrol gereklilikleri 
• Hasar sınıflandırma kriterleri 
• Sorumlu kişi tanımlamaları (PRRS) 
• Operatör farkındalık süreçleri 
• Yük kapasitesi yönetimi 
• Risk değerlendirme yöntemleri 
• Bakım ve izleme prosedürleri 

Önemli bir nokta: TS EN 15635 bir tasarım standardı değildir. Tasarım için EN 15512 kullanılır. TS EN 15635 ise işletme güvenliği standardıdır.

Bu ayrım uygulamada sık karıştırılır.

TS EN 15635 Standardı Neden Oluşturulmuştur?

Avrupa’da depo raf sistemleri kaynaklı kazaların önemli bir kısmının sebebi:

• Forklift çarpması 
• Kapasite aşımı 
• Yanlış yükleme 
• Bağlantı gevşemesi 
• Kolon deformasyonu 
• Ankraj eksikliği olarak belirlenmiştir.

Bu nedenle EN 15635 standardı geliştirilerek raf sistemlerinin kullanım sürecinde düzenli olarak kontrol edilmesi zorunlu hale getirilmiştir.

Türkiye’de de aynı yaklaşım TS uyarlaması ile yürürlüğe alınmıştır.

TS EN 15635 Raf Sistemi Kontrol Standardı İşletmelere Ne Zorunluluk Getirir?

Standart doğrudan şu sorumlulukları tanımlar:

1. Raf Güvenliği Sorumlusunun Atanması

Standarta göre işletmeler bir PRRS (Person Responsible for Racking Safety) atamak zorundadır.

Bu kişi:

• Hasar takibini yapar 
• Riskleri raporlar 
• İç kontrolleri organize eder 
• Kapasite ihlallerini izler 

Türkiye’de çoğu işletmede bu görev resmi olarak tanımlı değildir. Bu da denetimlerde eksiklik olarak görülür.

2. Düzenli Görsel Kontrol Yapılması

TS EN 15635’e göre raf sistemleri yalnızca yıllık kontrolle güvenli kabul edilmez.

Kontroller üç seviyede yapılmalıdır:

Operatör seviyesi kontrol

Forklift kullanıcıları tarafından yapılır:

• Kolon eğilmesi 
• Travers hasarı 
• Bağlantı çıkması 
• Ankraj gevşemesi tespit edilir.

Depo Sorumlusu Seviyesi Kontrol

Aylık yapılır:

• Düşeylik sapmaları 
• Bağlantı bütünlüğü 
• Yük dağılımı 
• Güvenlik ekipmanları incelenir.

Uzman Seviyesi Yıllık Kontrol

Yetkili teknik personel tarafından yapılır.

Bu kontrol sonucunda resmi raf sistemi kontrol standardına uygun rapor hazırlanır.

TS EN 15635’e Göre Raf Hasar Sınıflandırması Nasıl Yapılır?

Standart raf hasarlarını üç kategoriye ayırır:

Yeşil Risk Seviyesi

Sistem çalışmaya devam edebilir.

Ancak izleme gerekir.

Sarı Risk Seviyesi

Belirli süre içinde müdahale edilmelidir.

Yük azaltımı gerekebilir.

Kırmızı Risk Seviyesi

Raf sistemi hemen boşaltılmalıdır❗

Kullanım devam edemez.

Bu sınıflandırma özellikle raf sistemi risk analizi süreçlerinde kritik rol oynar.

Raf Sistemi Risk Analizi TS EN 15635’e Göre Nasıl Yapılır?

TS EN 15635 standardı raf sistemleri için klasik risk analizi yaklaşımından farklı olarak yapısal hasar temelli değerlendirme yöntemi önerir.

Analiz şu başlıklarda yapılır:

Yapısal Riskler

• Kolon burkulması 
• Travers deformasyonu 
• Ankraj yetersizliği 
• Bağlantı gevşemesi 

Operasyonel Riskler

• Forklift trafiği yoğunluğu 
• Dar koridor kullanımı 
• Operatör eğitimi eksikliği 
• Yanlış yükleme 

Çevresel Riskler

• Zemin oturmaları 
• Deprem etkileri 
• Titreşim 
• Sıcaklık değişimleri 

Bu analiz sonucunda raf sistemi güvenlik standardı kapsamında gerekli aksiyonlar belirlenir.

TS EN 15635 Standardı Deprem Güvenliği Konusunu Kapsar mı?

Standart doğrudan deprem tasarımı standardı değildir.

Ancak kullanım sırasında oluşabilecek stabilite kayıplarını değerlendirmeyi zorunlu kılar.

Bu nedenle özellikle Türkiye gibi deprem riski yüksek bölgelerde raf sistemi deprem dayanımı mutlaka ayrıca analiz edilmelidir.

Deprem değerlendirmesi şu parametreleri içerir:

• Ankraj kapasitesi 
• Kolon kesit yeterliliği 
• Çerçeve rijitliği 
• Yatay stabilite elemanları 
• Çapraz bağlantılar 

Bu değerlendirme genellikle statik analiz ile birlikte yapılır.

TS EN 15635 bu analizlerin düzenli kontrol sürecine dahil edilmesini önerir.

Raf Sistemi Kapasite Etiketleri Standarda Göre Zorunlu mudur?

Evet zorunludur. TS EN 15635 standardına göre her raf sisteminde kapasite etiketi bulunmalıdır.

Etiket şu bilgileri içermelidir:

• Maksimum kat yükü 
• Maksimum göz yükü 
• Toplam sistem yükü 
• Üretici bilgisi 
• Montaj yılı 
• Referans proje numarası 

Bu etiketlerin bulunmaması ciddi güvenlik riski oluşturur. Ayrıca denetimlerde uygunsuzluk olarak değerlendirilir.

TS EN 15635 Standardı Forklift Çarpması Riskini Nasıl Ele Alır?

Forklift çarpması raf sistemlerinde en sık görülen hasar sebebidir.

Standart bu konuda özellikle şu önlemleri önerir:

• Kolon koruyucu kullanımı 
• Çarpma bariyerleri 
• Darbe kayıt sistemi oluşturulması 
• Hasar sonrası anında raporlama 
• Operatör eğitim programları 

Bu önlemler raf sistemi güvenlik standardı uygulamalarının temelini oluşturur.

TS EN 15635’e Göre Raf Sistemleri Ne Sıklıkla Kontrol Edilmelidir?

Standarta göre:

Uzman kontrolü yılda en az 1 kez yapılmalıdır.

Ancak aşağıdaki durumlarda kontrol sıklığı artırılmalıdır:

• Yüksek raf sistemleri kullanılıyorsa 
• Otomatik depo varsa 
• Ağır yük depolanıyorsa 
• Forklift yoğunluğu fazlaysa 
• Deprem riski yüksekse 

Bu sahalarda 6 ayda bir kontrol önerilir.

Türkiye’de TS EN 15635 Standardının En Yanlış Uygulandığı Alanlar

Sahada yapılan incelemelerde en sık karşılaşılan eksiklikler şunlardır:

PRRS Atanmaması

Standartta zorunlu olmasına rağmen çoğu işletmede bulunmaz.

Hasar Kayıt Sistemi Olmaması

Forklift çarpması sonrası kayıt tutulmaz.

Bu durum ilerleyen süreçte büyük risk oluşturur.

Kapasite Etiketlerinin Bulunmaması

Operatörler güvenli yük sınırını bilmez.

Ankraj Kontrollerinin Yapılmaması

Deprem riski olan bölgelerde kritik bir eksikliktir.

Yıllık Uzman Kontrollerinin Yapılmaması

Standart gerekliliği yerine getirilmemiş olur.

TS EN 15635 Standardı İş Sağlığı ve Güvenliği Mevzuatı ile Nasıl İlişkilidir?

TS EN 15635 doğrudan bir yönetmelik değildir.

Ancak şu mevzuatlarla birlikte uygulanır:

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği 
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 
• EN 15512 raf tasarım standardı 
• EN 15629 sistem yerleşim standardı 

Bu nedenle raf sistemi kontrol standardı uygulamaları yalnızca tavsiye niteliğinde değildir.

Denetimlerde referans alınır.

TS EN 15635 Standardı Uygulanmazsa Ne Tür Riskler Oluşur?

Standart uygulanmadığında ortaya çıkan riskler yalnızca teknik değildir.

Aynı zamanda hukuki sorumluluk doğurur.

Başlıca riskler:

• Raf devrilmesi 
• Çalışan yaralanmaları 
• Stok kayıpları 
• Operasyon kesintileri 
• Sigorta kapsamı dışı kalma 
• İdari yaptırımlar 

Bu nedenle raf sistemi risk analizi süreçleri işletmeler için kritik öneme sahiptir.

TS EN 15635 Depo Raf Sistemlerinde Güvenli İşletmenin Temel Referansıdır

TS EN 15635 standardı depo raf sistemlerinin yalnızca kurulmasını değil, güvenli şekilde işletilmesini hedefleyen temel bir raf sistemi güvenlik standardıdır.

Standart kapsamında:

• Düzenli kontroller yapılmalı 
• Sorumlu kişi atanmalı 
• Hasar sınıflandırması uygulanmalı 
• Kapasite etiketleri kullanılmalı 
• Deprem etkileri değerlendirilmelidir 

Bu uygulamalar yalnızca mevzuata uyum sağlamak için değil, sürdürülebilir ve güvenli depo yönetimi için kritik öneme sahiptir.